دوبیت قابل تامل درتمرینات عروض وقافیه

نَماند تیری در ترکش قضا که فلک         سوی دلم به سر انگشتِ امتحان نگشود

    نـَ      مان      د      تیـ      ری      در     تر     کَ     ش     قَـ     ضا     کِ    فَـ     لَک

  U     ــ      U      ــ       ــ       ــ      ــ      U      U     U     ــ     U     U      ــ

   سو    ی      دِ      لم     بِـ  سَـ    رَنـ     گُشـ   تِ     امـ    ت      حان    نَـ     گُـ     شود

         ــ    U     U      ــ   U   U      ــ      ــ    U       ــ    U       ــ      U   U       ــ

 مفاعلن ( مفتعلن )              فعلاتن                     مفاعلن                       فعلن

در رکن دوم مصراع اوّل به جای فعلاتن ، مفعولن ( - - - ) به کار رفته است که اختیار وزنی است .

در رکن اوّل اختیار شاعری قلب « -  U U - » ( مفتعلن ) در برابر «  U - U - » ( مفاعلن ) اختیار وزنی

در مصراع اول رکن سوم هجای دوم ( شِ ) تغییر کمیّت مصوّت ها اختیار زبانی

هجای آخر مصراع دوّم کشیده است که طبق اختیارات وزنی بلند محسوب می شود .

 همه در خُورد رای و قیمت خویش           از تو خواهند و من تو را خواهم     « سعدی »

      فعلاتن                     مفاعلن                       فعلن

    هَـ     مِ     دَر     خٌر    دِ    را     یُ      قیـ     مَـ     تِ     خیش

   U    U     ــ     ــ    U    ــ    U       ــ     U    U       ــ

    از      تُ   خا      هَنـ   دُ    مَن   تُ      را      خا     هم

    ــ    U    ــ      ــ    U   ــ   U      ــ      ــ     ــ

     فا  علاتن                   مفاعلن                      فع لن

رکن آغازین مصراع دوّم طبق اختیارات وزنی به جای « فعلاتن » از « فاعلاتن » استفاده شده است .

رکن پایانی مصراع دوّم به جای « فَعَلن » طبق اختیارات وزنی از « فع لن » استفاده شده است .یابه عبارتی به جای دوهجای کوتاه «مَ،تِ»دررکن پایانی مصراع اول ازیک هجای بلند«خا»دررکن پایانی مصراع دوم استفاده کرده است.که به آن ابدال نیزگفته می شود. 

/ 0 نظر / 147 بازدید