بربساطی که بساطی نیست...
 

آن چه بایددرباره ی اجزای اصلی جمله بدانیم

دانش آموزان ودوستان عزیزدقت داشته باشندکه:

1-  برای تشخیص اجزای اصلی فقط به فعل نگاه می کنیم.یعنی آن چه اجزای اصلی جمله رابرای مامشخص خواهد کرد،فعل جمله خواهدبود.

 2-  اگرفعل جمله ای «دارد»باشدآن جمله سه جزئی گذرابه مفعول خواهدبود.

مثال:رستم پهلوان تنومند ایرانی درشاهنامه ی فردوسی چهره ی محبوب وملّی دارد.

درمثال بالا لزومی نداردکه اجزای جمله راازاول جمله بشماریم وبه آخربرویم بلکه بانگاه کردن به فعل جمله که «دارد»است می فهیم جمله سه جزئی گذرابه مفعول است.

 3- اگرفعل جمله ای ازمصدر«پرداختن »باشد:

الف:اگردرآن جمله مفعول باشدیابه عبارتی فعل جمله، مفعول بخواهدحتماًچهارجزئی گذرابه مفعول ومتمم خواهد بود.

مثال:علی پول تمامی کتاب هارابه بانک پرداخت.       ادامه دارد...


ب:اگردرآن جمله مفعول نباشدیابه عبارتی فعل جمله نیازی به مفعول نداشته باشد جمله سه جزئی گذرابه متمم خواهدبود.

مثال:علی علاوه بردرس ومشق خود به ورزش ومطالعه غیردرسی نیزمی پردازد.

فعل جمله ی فوق ازمصدر«پرداختن»است ونیازی نیزبه مفعول نداردیااصلادرجمله مفعولی وجودنداردلذاسه جزئی گذرابه متمم است.  

 4-  اگرفعل جمله ای «است،بود،شد،گشت،گردید»ازخانواده ی این فعل هاباشد جمله سه جزئی گذرابه مسندخواهدبود.

نکته ی اول:اگرفعل های «گشت وگردید»به معنی جست وجوکردوچرخیدباشند قاعده ی بال صدق نمی کند.

نکته ی دوم:اگر«است وهست»نیزبه معنی وجودداردباشندبازهم قاعده ی بالاصدق نمی کند.

نکته ی سوم:اگرفعل های گشت وگردیدگذرابه مفعول شوند یادرجمله مفعول داشته باشند حتما چهارجزئی گذرابه مفعول ومسند خواهندشد.

5- اگرفعل جمله ای ازمصدرهای "به حساب آوردن"و" به شمارآوردن" باشد:

الف: درصورت نیازفعل به مقعول یابه عبارتی درصورت موجودبودن مفعول درجمله ،آن جمله چهارجزئی گذرابه مفعول ومسندخواهدبود.

مثال:وقتی کسی راآدم به حساب می آورنددررفتارهای زشت خودتجدیدنظرمی کند. 

جمله ی اول عبارت فوق چهارجزئی گذرابه مفعول ومسند است.

ب:اگرفعل جمله نیازی به مفعول نداشته باشد یابه عبارتی مفعولی درجمله موجود نباشد آن جمله سه جزئی گذرابه مسند خواهدبود.

مثال:دلیل این که اوآدم به شمارنمی آید چیست؟

درعبارت فوق نیز جمله ی وابسته یاپیروسه جزئی گذرابه مسند است.

6- جملات گذرابه مفعول زمانی چهارجزئی گذرابه مفعول ومتمم محسوب می شوندکه:

الف: خودفعل جمله دوباره گذراشود.

مثال:علی غذاراخورد"سه جزئی گذرابه مفعول"/علی غذارابه برادرش خوراند."چهارجزئی گذرابه مفعول ومتمم"

ب:فعل جمله به حرف اضافه ی اختصاصی نیاز داشته باشدیابه عبارتی فعل با یک حرف کاربردداشته باشدمثل:پرداختن به /ترساندن از/سپردن  به و...

مثال :علی دوستش راازجوکنکورمی ترساند ./بادگل های شقایق رابه دست خزان سپرد.

پ:فعل ازنظر محتوا ومفهوم به دوکننده ی کارنیازداشته باشد.

مثال:رضاکتاب راازکتاب فروش خرید.

درجمله ی فوق فعل "خرید" ازنظر مفهوم ومحتوابه دوکننده ی کار نیازداردکه یک فروشنده است ودیگری خریدار.لذاجمله، چهارجزئی گذرابه مفعول ومتمم خواهدبود. 

نکته:راه تشخیص متمم فعلی نیزسه موردذکرشده دربالامی باشد.یعنی متمم، زمانی فعلی خواهدبودکه اولا:فعل دوباره گذراشود.ثانیا:فعل به حرف اضافه ی اختصاصی نیاز داشته باشد.ثالثا:کننده ی کارفعل ازنظرمفهوم ومحتوادونفرباشد.

[ ۱۳٩٢/٧/۱٦ ] [ ٩:۱۱ ‎ب.ظ ] [ اسماعیل حکمتی منامن ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

About

اسماعیل حکمتی منامن هستم ازدبیران دبیرستان ناحیه ی یک اردبیل درخدمت دوستان همکارودانش آموزان عزیز.
Blog Categories
 
صفحات اختصاصی
Blog Custom

كد موسيقي براي وبلاگ